Juliane HenningsenNunarput Inuit Ataqatigiillu sinnerlugit Folketingimi ilaasortaq
Høgni HoydalSavalimmiut Tjóðveldi-ilu sinnerlugu Folketingimi ilaasortaq


Folketing-imi Atlantikup Avannaani Suleqatigiit (DNAG)

Folketing-imut qinersinerni inuit sisamat Atlantikup avannaaneersut tamatigut qinigaasarput – Kalaallit Nunaanneersut marluk Savalimmiuniillu marluk. Ukiut ingerlanerini ilaasortatut kisimiilluni sulinissaq, imaluunniit Folketing-imi danskit partiivisa arlaannut tammarlunilusooq suleqataanissaq toqqarneqarsinnaasimapput, taamatullu periarfissat ilaasortat ilaannit orniginartinneqarsimanngilaat. Taamaammat 2001-imi qinersinerup kingorna naalakkersuinikkut suleqatigiinnissaq siunertaralugu suleqatigiiffik Folketing-imi Atlantikup Avannaani Suleqatigiit pilersinneqarpoq, taamaaliornikkullu Folketing-imi kalaallit savalimmiormiullu sunniutigisinnaasaat nukittorsarniarneqarput, ilaasortaasullu innuttaasut tuniuliaqutarisavut taamatut pitsaanerpaamik sinniissuuffiginiarneqalerlutik. Ullumikkut suleqatigiit tassaapput Julianne Henningsen, Inuit Ataqatigiit aamma HøgniHoydal, Tjóðveldi. Qangatulli ilaasortaasunut sisamaasunut tamanut suleqataanissaq ammatinneqarpoq, isumaqarattami ilaasortat Atlantikup avannaani qinigaasimasut Folketing-imi suleqatigiinnerat Kalaallit Nunaata Savalimmiullu ataatsimoortumik pingaartitaannik nukittorsaataasoq.

Suleqatigiit Atlantikup avannaani inuiaat pingaartitaat Folketing-imi oqaluttarfiup atortarneratigut, ataatsimiititaliani partiillu allat ataatsimeeqatigisarnerini saqqummiunneqartarput. Avammut tusarliisarnikkut partiillu allat ilisimatittarnerisigut Atlantikup avannaani soqutigineqartunik eqqarsaatiginninnissaat anguniarlugu suliniuteqartarpugut. Ministerinut apeqquteqartarpugut, ataatsimiittarfimmi apeqquteqaatit aallaavigalugit oqallitsitsisarpugut, kiisalu Nunani Avannarlerni nunarsuullu sinnerani unammilligassavut pillugit ministerit isumasioqatigisarnerisigut oqallinnerit aallartittarlugit. Ilinniagaqartunik ulloqartitsisarnitsigut ataatsimeersuartitsisarnertigullu oqaluuserisariaqartut assigiinngitsut, soorlu aningaasat ukiumoortumik tapiissutigineqartartut, Kalaallit Nunnaanni Savalimmiunilu innuttaasulerineq inuiaallu ineriartornerat, nunani tamalaani sillimaniarnikkut suleqatigiinnerit silallu allanngoriartornerani unammilligassat sukumiisumik oqaluuserineqartarnerini peqataasartut ikigisassaaneq ajorput. Kiisalu apeqqutinik assigiinngitsunik misissuisitsisarnivut ilisimatusartunit, soqutiginnittunit allanit inuppassuarnillu allanit naliginnaasumik atorneqarluartarput.

Folketing-imi partiit allat peqatigalugit paasisitsiaanikkut tunngaveqarluartumillu oqaloqatigiittarnikkut nunatta pingasut akornanni kulturikkut naalakkersuinikkullu assigiissutigut assigiinngissutigullu ataqqineqarnissaat anguniarlugu suliniuteqarusuppugut.Tamanna suleqatigiinnissaq inuit ataasiakkaat inuiaallu ataatsimut namminersulivinnissamik angusaqarniarnerannut aqqutissaasutut pitsaanerpaatut isumaqarfigaarput. Naatsumik oqaatigissagaanni takorluukkavut tassaapput Savalimmiuni Kalaallit Nunaannilu Namminersulivinneq, Nammaqatigiinneq Ersarissumillu Saqqumineq.

Anguniagarput pingaarnerpaaq tassaaavoq Namminersulivinneq. Kiffaanngissuseqarnerup akisussaaffimmik malitseqarnera nassuerutigalugu pisortatigoortumik piviusorsiortumillu namminersulivinnissarput sulissutigaarput. Aningaasarsiornikkut nammineerluta ineriartornissarput, aamma Kalaallit Nunaata, Savalimmiut Danmark-illu akornanni naligiissumik attaveqatigiittuarnissarput kissaatigaarput. Kalaallit Nunaata Savalimmiullu nunarsuaq tamakkerlugu inuiaqatigiit akornanni nammineerlutik saqqummiussisinnaanissaat, nunallu tamalaat akornanni suleqatigiiffinni Naalagaaffiit Peqatigiittut ittuni nammineerlutik isumaqatigiissusiorsinnaanissaat tassunga ilaalluinnarput. Suleqatigiinnerup – tassani Danmark kisiat pinnagu, nunarsuarli tamakkerlugu – naligiissutut pinermi naalagaaffiillu akornanni naligiissutut pissuseqarnermi pisariaqarnera upperaarput.

Naalakkersuinikkut suliaqarnitsinni namminersulivinnissallu anguniarneranut sulinitsinni Nammaqatigiinneq toqqammaviulluinnarpoq. Isumaqarpugut nunani ataasiakkaani, nunani avannarlerni nunarsuarlu tamakkerlugu ataatsimoorluta ajornartorsiutivut ataatsimoorluta aningorniartariaqarigut. Innuttaasut akornanni kulturikkut naligiinneq, atugarissaarneq toqqissisimanerlu, kiisalu silap allanngoriartorneranut akisussaanerput nunarsuaq tamakkerlugu suleqatigiinnikkut, Folketing-imilu partiit allat illugiilluta oqaloqatigiinnitsigut anguneqassapput. Danmark-imi Atlantikulluunniit avannaani najugaqaraluarutta tamanna pisariaqartipparput.

Ersarissumik saqqumineq uatsinnut pingaaruteqarluinnarpoq. Folketing-imi innuttaasullu naliginnaasumik oqallittarneranni Kalaallit Nunaat Savalimmiullu tusarniarneqarlutik ersarillutillu inissisimanissaat piumasarivarput. Nunatsinni innuttaasut soqutigisaat aallaavigalugit danskit naalakkersuisuinik oqaloqateqartarnissaq ingerlatissavarput. Taamatuttaaq Issittumi Siunnersuisoqatigiinni aamma Nunat Avannarliit Siunnersooqatigiivini suleqataanitsinni tamanna ingerlapparput. Savalimmiut Kalaallit Nunaallu pillugit paasisitsiniaanikkut oqalliseqaataanitsigullu nunarsuaq tamakkerlugu pitsaanerpaamik suleqataanissatsinnut periarfissaqarpugut – taamaapporlu Danmark-ip, Savalimmiut Kalaallit Nunaatalu suleqatigiinnerat siunissami qanoq isikkoqalissagaluarpalluunnit.
OqaatsitFolketingimi sulinitsinni danskit oqaasii atorneqarmata suliarisimasagut nittartakkamiittut amerlanerit danskisuinnaq allaqqapput. Taamaattorli ilaatigut aamma kalaallisut nutserneqarsimasunik peqarsinnaavoq. Atuarluarisi!